Orfeus is vanaf 1 maart 2011 te vinden op

www.orfeusboeken.wordpress.com

Een tweedehands boekwinkel is geen vette business vandaag de dag. Het was dan ook een meevallertje dat Orfeus bij een schoonmaakactie onder de kasten een aantal euromuntjes vond. Niet veel, maar genoeg voor een paar biertjes als beloning voor het werk.

Toevallig kwam er net een Rotterdamse krokusvakantieganger binnen die Orfeus de leeggemaakte planken zag stofzuigen – vooral bij de onderste planken kwam hij veel stof en spinrag tegen.

“Hard werken voor weinig geld zeker,” zei hij. “In Rotterdam zijn bijna alle antiquariaten verdwenen.”

“Ach ja,” zei Orfeus, “voor het geld hoef je het niet te doen.” En raapte weer een euromuntje van de vloer. “Met schoonmaken is meer te verdienen!”

Het Groningse Tolbert heeft sinds kort een tweedehands boekwinkel die de naam ‘Het Boekenmeisje’ draagt. Op de site van het Dagblad van het Noorden zegt eigenaresse Janny Sessink dat de klantenkring tot nu toe vooral uit vrouwen bestaat. Volgens haar houden mannen niet van boeken, terwijl vrouwen er geen genoeg van krijgen. De mannen durven de winkel niet binnen te komen.

Goed mogelijk dat de naam, Het Boekenmeisje, verkeerd is gekozen of  de winkel een hoog streekromangehalte uitstraalt.

Bij Orfeus durven de mannen gelukkig wel binnen te komen. Vaker dan vrouwen zijn zij geïnteresseerd in boeken waaruit iets te leren valt, van techniek tot geschiedenis en filosofie, maar ook het aantal mannen dat oude jeugdboeken verzamelt moet niet onderschat worden.

Zoals Assen geen Amsterdam is, is Tolbert geen Assen en daarin zouden de verschillen kunnen liggen. Het genre boeken dat wordt verkocht heeft veel met opleidingsniveau te maken en op het platteland vind je een ander boekenpubliek dan in de steden. Maar om algemeen te stellen dat mannen niet van boeken houden is echt onzin.  

“Eerst ging ik weer eens op bezoek bij de leukste boekenantiquair van Assen die gehuisvest is in één van de schmutzigste plekjes van ons dorp. In een zijsteeg van de Rolderstraat vindt u antiquariaat Orfeus, gerund door iemand die na mij de mooiste baan op de wereld heeft. Onverstoorbaar zit hij op zijn vierkante meter tussen de boeken, als een lottoverkoper in een Parijse kiosk, verdiept in zijn eigen lectuur. Ondertussen snuffel je tussen het oude papier zonder lastig gevallen te worden door verkoopsuggesties of controlerende blikken.

Uiteindelijk heb ik vijf boeken meegenomen, waarvan sommige die uit een diepe slaap werden gewekt …”

Gevonden op: www.bertaltena.com/schriftkritiek/  - 19 maart 2010

In het maartnummer ( 2010, #2) van literair tijdschrift de Gids staat een artikel van de Asser Reve-verzamelaar Nick van Tilburg met de titel God is oorspronkelijk een Eendenei geweest. Het artikel gaat over een handgeschreven gedicht van Reve, met wijnvlek, dat Van Tilburg in 2008 bij Orfeus heeft aangeschaft.

Van Tilburg publiceerde eerder De laatste signeersessie (2006) en een artikel over Halbo C. Kool en zijn rol in in De Avonden van Gerard Reve in Tirade (2009, #427).

De laatste restjes verijsde sneeuw liggen voor de deur te verpieteren en de winkel is weer goed bereikbaar. En gelukkig komen de klanten weer, want met de grote hoeveelheden sneeuw de laatste tijd kwam er vrijwel niemand binnen. Zelfs niet nadat Orfeus met veel moeite een strook naar de Rolderstraat sneeuwvrij had gemaakt.

Toch houdt Orfeus wel van een dik sneeuwtapijt, zeker als dat telkens van een vers laagje wordt voorzien. Prachtig! Als dan ook het openbaar vervoer vastloopt en het strooizout op is bloeit hij helemaal op. Met een soort macaber genoegen zie hij toe hoe het dagelijkse leven vastloopt door enkele decimeters sneeuw. Alsof het een overwintering op Nova Zembla betreft

Watjes, denk Orfeus dan, in een maatschappij die murw geknuffeld is, afhankelijk van evenzo murwe deskundigen die achter een beeldscherm proberen de sneeuw weg te kijken.

Dat macabere genoegen is nu voorbij. Nu is er weer de weldaad van de aantrekkende verkoop. En zo komt Orfeus de winter door.

Een man, met waarschijnlijk zijn dochter van een jaar of twintig, vond niet de Molukse boeken die hij zocht. Ze kwamen ergens uit het midden van het land en we raakten in gesprek over boeken en antiquariaten. Ik vermoedde dat hij met een Molukse vrouw getrouwd was, gezien de etnisch genetische mengvorm die ik bij zijn prachtige dochter constateerde. Nu heb ik het nooit zo op etnische of rassentheorieën gehad, en zeker het zuiver houden van rassen heb ik nooit begrepen, maar als je ziet wat een prachtige mensen er uit die mengingen kunnen ontstaan begrijp ik het helemaal niet. Daar dacht ik allemaal aan terwijl het gesprek voortging en ik zijn vraag of mijn boeken op internet stonden ontkennend beantwoordde.
“Gelukkig,” zei hij, “want ze verdwijnen als sneeuw voor de zon.”
“Die boeken?” vroeg ik, misschien teveel met mijn gedachten bij de dochter.
“Nee, antiquariaten,” zei hij, “dit soort leuke winkeltjes verdwijnen als sneeuw voor de zon.”
We waren het helemaal eens en ze zouden beslist nog eens terug komen als ze weer in de buurt waren.

Orfeus heeft op andere plaatsen al eens zijn ongenoegen geuit over de wat verloederde situatie in en rond de Rolderstraat. Enige jaren geleden is er een grote parkeergarage gesloopt, waardoor Orfeus klanten misloopt. Op het vrijgekomen terrein zou de Citadel verrijzen, een project met een ondergrondse parkeergarage, winkels en woningen. De plannen destijds spraken over een voltooiing in 2009, maar de plannen werden keer op keer uitgesteld.

Bij de behandeling van de Najaarsnota in de gemeenteraad van Assen kreeg Orfeus deze week bijval. Volgens PLOP-raadslid Wiersema is de Rolderstraat het aanzien niet meer waard en hij stelt voor de dichtgetimmerde panden tijdelijk aan bijvoorbeeld kunstenaars in gebruik te geven. D66-raadslid Dennis Kuils sprak ook zijn zorg uit over de gang van zaken rond De Citadel, met name door het mogelijk uitvallen van de met trots aangekondigde Jumbo-vestiging en de mogelijkheid dat ook de Mediamarkt, die goed zou zijn voor 4000 vierkante meter het zal laten afweten. De Citadel lijkt een moeilijke zaak voor het gemeentebestuur te worden, vreest hij.

Voorlopig lijkt Orfeus nog in een soort Asser onderwereld te moeten vertoeven, een onderwereld die hem volgens de mythologie niet onbekend is. Wijzer geworden kijkt hij ditmaal niet om en houdt de blik voorwaarts, op de toekomst gericht.

Zaken als inkopen, verkopen, sorteren, prijzen en opruimen hebben in de winkel voorrang boven het schrijven. Daarom zijn de Orfeus-blogjes schaars en vertonen hiaten.
Dit stukje moet nu even tussendoor want vanmiddag kwam er een heel aardige, welbespraakte jongen binnen en zocht De Avonden van Reve. Iemand uit Gasselternijveen had hem gezegd daarvoor eens bij Orfeus in Assen te kijken.
Ik heb ongeveer een meter Reve op de plank staan en daar zat zowaar nog een exemplaar van De Avonden tussen, al lange tijd een bestseller in de tweedehands boekenbusiness.
Hij deed VWO op het Vincent van Gogh College en wilde daarna Wijsbegeerte in Amsterdam gaan studeren. Mijn interesse was gewekt, want zelf heb ik daar ook drie jaar wijsbegeerte gestudeerd. Hij verheugde zich erop naar Amsterdam te vertrekken, naar een grote stad, naar mensen vooral met wie hij over cultuur en filosofie kon praten. Want dat miste hij. Het was in Assen en op school allemaal best gezellig, maar de gesprekken gingen te vaak over het kleine en alledaagse.
Ik voelde met hem mee. Assen is voor (huis en tuin) klussers, motor- en bluesliefhebbers, daar moet je liever niet met kunst, cultuur en filosofie komen aanzetten. Dat is jammer voor mijzelf, dat is vervelend voor Orfeus, die al die mooie boeken dan op markten elders in het land moet verkopen, maar vooral voor de toekomst van Assen, denk ik.
Het heeft weinig zin daarover te klagen, daar moeten we keihard aan werken.

Meestal is het in de winkel redelijk koel ’s zomers. Maar nu, na een aantal dagen met tropische temperaturen, is het heet. De klanten blijven weg. En een toch nog binnengekomen klant heb ik weer zien vertrekken omdat die het te warm vond om uitgebreid te zoeken.
Verder heb ik alleen met N buiten in de schaduw staan praten over een gedicht van Reve. N heeft dit handgeschreven en gesigneerde gedicht vorig jaar van mij gekocht. Nu lijkt de redactie van de Parelduiker interesse te hebben in een artikeltje. Na enig onderzoek over de herkomst lijkt er namelijk een interessant verhaal in te zitten omdat het gedicht is geschreven tijdens een poëzieavond waarop Reve met Vinkenoog op de vuist ging.
N heeft al eerder over Reve gepubliceerd en een stukje over dit gedicht, ook nog eens vol intrigerende wijnvlekken, zou een leuke aanvulling op zijn oeuvre kunnen zijn.
We spraken over een goede context en mogelijk aanvullend materiaal En dan met name over een licht scabreus gedicht van Vaandrager dat ik gelijktijdig met het gedicht van Reve had binnengekregen. Onderzoek moest uitwijzen of dit mogelijk op diezelfde avond geschreven zou kunnen zijn en zo ja, hoe er dan zulke verbanden konden worden gelegd dat die ook in één artikel samengevoegd een interessant geheel zouden vormen.
Altijd interessante gesprekken met N. Ik kan me nog goed een aantal bij mij in de winkel besproken ‘problemen’ herinneren. Het heen en weer gezeur waarmee veel publicaties nu eenmaal gepaard gaan. Maar het resultaat telde en dat resultaat mocht er zijn. Zelfs het Dagblad van het Noorden had er positief over geschreven. Misschien omdat het hier de volksschrijver Reve betrof en dit dagblad zich ook de grotendeels tot het volk richt.
Het is maar zelden dat N een boek aanschaft. En autografen van Reve heb ik nu eenmaal niet op stapeltjes in de winkel liggen. Hoewel de zaak ook financieel draaiend moet worden gehouden vind ik de literair-sociale en cultureel-maatschappelijke contacten zeker zo belangrijk. Dat is ook de hoofdreden waarom ik niet aan internetverkoop doe. Veel te anoniem. De klanten moeten in de zaak komen. Er moet kennis worden uitgewisseld. Er moeten nieuwe ideeën worden ontwikkeld voor publicaties, voor een beter cultureel klimaat in de stad, voor literaire evenementen en stedenbouwkundige ontwerpen. Ga er maar aan staan met je winkeltje.
En dan durven sommigen mij nog te verwijten geen lid van de winkeliersvereniging te zijn, geen interesse te hebben in een overkoepelend belang. Nee, ik vertoon afwijkend gedrag, ik wil iets anders dan rondgetetterde sinterklaasliedjes en kerstversiering.